In de praktijk Kijken, kijken en nog eens kijken We kijken te weinig en het spijtige is dat we hierdoor zo verschrikkelijk veel leuks missen. Laatst had ik een cursist op cursus die aangaf dat de avond ervoor zijn pup in de puberteit was gekomen. Om klokslag 20.30 uur. De pup deed niet meer wat hem werd opgedragen, ging niet zitten, ging niet liggen en kwam niet meer. Nu proberen wij de cursisten te leren dat het niet zo heel erg interessant is om te zien wat een hond niet doet. Dan kan je net zo goed de hele wereld opnoemen, hij eet geen pizza, hij gaat niet in de koelkast kijken, hij komt niet, hij gaat niet drinken, hij eet niet enzovoort enzovoort. Het is veel belangrijker om te kijken wat de hond wel doet. Bovendien is dit veel leuker. En verder kun je hiermee proberen te achterhalen wat zijn motivatie is om bijvoorbeeld door zijn voorpoten te zakken in plaats van het commando op te volgen. De cursist ging niet in op zijn speluitdaging, die ongetwijfeld bedoeld was om te achterhalen of de hond inmiddels een pietsie sterker zou zijn. De cursist hield heel rustig vol, merkte dat de hond wilde spelen maar liet hem hier eerst voor zitten en komen en liggen. Zo zijn er honden op cursus die niet gaan zitten op een bepaalde handbeweging. Kijk dan niet naar het niet gaan zitten maar kijk naar wat hij wel doet. Sommige honden blijven staan, anderen gaan liggen, weer anderen kijken liever naar iets anders (een andere prikkel is op dat moment interessanter) en vaak is dan het staan op te lossen door enerzijds wellicht iets interessanter te worden en anderzijds door de hand iets anders te bewegen. Als een hond scheef gaat zitten, zeg dan niet dat hij niet recht gaat zitten maar ga kijken waarom hij scheef gaat zitten. Vaak is dit omdat de hand net even teveel naar binnen wordt gehouden, of omdat een hond een bepaalde draai niet kan maken. Als je dat dan weet liggen meestal de oplossingen op straat. De honden krijgen vaak bij dit soort oefeningen hun beloning niet, terwijl ze toch precies doen wat wij aangeven. Zo was er een hond die niet ging liggen op de handbeweging van de baas. Hij ging keurig zitten, kreeg hiervoor zijn beloning en een tweede snoepje werd gepakt. Dit snoepje ging voor zijn neus naar beneden. De hond volgde het snoepje een klein stukje en zag vervolgens het snoepje verder naar beneden gaan. Op dat moment stond het maar eventjes afwachten wat er gebeurt, op zijn voorkeurslijstje. En ja hoor, het snoepje kwam weer omhoog waarbij de baas het opnieuw probeerde. En dus de hond ook: weer maar even afwachten en weer kwam het snoepje omhoog. Tot de hond zoiets had van: "nu is het genoeg, ik zal maar eens gaan staan". De hand met het snoepje maakte vervolgens weer de beweging voor het zitten en de hond kreeg het snoepje. Dit ging zo enkele keren door. De baas deed de lig-oefening, de hond snapte het: het snoepje gaat naar beneden, ik wacht tot het weer omhoog komt, dan ga ik staan en vervolgens zitten en dan krijg ik mijn snoepje. Dat was voor deze hond de lig-oefening. Als we echter goed keken naar wat de hond wel deed in plaats van alleen maar zeggen dat hij niet ging liggen zagen we dat de hond dus een heel ander patroon aan het aanleren was dan dat wij bedoelde. Toen we dat door hadden, lag hij binnen een halve minuut, zonder hem aan te raken... Hoe? Dat leert u op cursus!!! Troosten mag wel, maar genuanceerd Al jaren lang houden wij vast aan het principe dat als een hond ergens van schrikt en angstgedrag vertoont, wij hem moeten negeren. Hij moet het als het ware maar zelf uitzoeken. En eigenlijk is dit heel jammer omdat we daar veel genuanceerder naar kunnen kijken. Vaak is het troosten niet datgene dat de hond als beloning ervaart, het ophouden of verdwijnen van de dreiging is de beloning. En als we de hond zijn eigen gang laten gaan kan hij alle soorten gedrag gaan ontwikkelen om die dreiging te laten verdwijnen. Zo kan hij blaffen tegen een brommer die toch doorrijdt, waarbij de hand kan leren dat agressie dus werkt. Hij kan vluchten voor een mevrouw met een kinderwagen waarbij hij leert dat hij sneller is. En is dat nu wat we willen Een paar voorbeelden Stel u loopt met uw pup, die inmiddels gewend is aan de stad en de wijk en het winkelcentrum, rustig te wandelen. Ineens komt zwarte Piet de hoek om gehuppeld, strooit met snoepgoed en wil de hond in het voorbijgaan ook nog even een aai geven. Uw pup schrikt zich helemaal te pletter en zoekt steun bij u. Op dat moment rent Piet verder. Op zich zal uw pup dan kunnen opmaken dat als hij bij u steun komt zoeken, de dreiging verdwijnt. Piet liep immers door. Ook kan hij vluchten en daar een succeservaring mee opdoen. Allemaal gedrag dat u liever niet ziet. Op zich is dit niet zo erg. Als u er nu maar wel aandacht aan gaat besteden. U mag zelfs uw pup optillen, zolang u nu maar Pieten gaat opzoeken. Ze hoeven niet allemaal te komen aaien, een praatje maken is al goed, Op een afstandje kijken wat voor capriolen ze uithalen is ook goed en dit dan weer steeds iets verder opbouwen. Dat geldt ook voor brommers waar de pup een keer van schrikt. Het is niet erg om de pup dan te steunen, zelfs niet om hem op te tillen als u dan maar een plek opzoekt waar brommers rijden. Daar gaat u op 10 of 20 meter afstand gewoon heen en weer lopen en u verkort heel geleidelijk de afstand tot de pup er niet meer van opkijkt. Wat u niet moet doen Als uw pup schrikt en steun komt zoeken en u tilt hem op, loop dan niet hard naar huis. Als uw pup schrikt van een rotje en u ook, ga dan niet met veel bombarie naar het raam om te schelden op die rotkinderen die al in oktober beginnen met die rotknallen. Blijf rustig, onderdruk uw eigen adrenaline en laat de pup merken dat u snel herstelt. Als uw pup schrikt en steun komt zoeken bij u, negeer hem dan niet, maar ga verder met socialiseren op die dingen waar hij nog aan moet wennen. Als uw pup alleen maar even opkijkt Het kan ook zo zijn dat uw pup ineens iemand een vuilcontainer de straat ziet oprollen. Hij kijkt naar u om uw reactie te peilen. Als u nu rustig doorloopt is dit wel prima. Nu is uw pup in staat om uw reactie in te schatten op een wijze van: "goed, ik hoef me er ook niet druk om te maken". Komt uw pup echter steun zoeken bij u, til hem op en ga achter die vuilcontainer aan en leer hem dat hij zich ook hier geen enkele zorgen over hoeft te maken. Oudere honden Ook oudere honden mogen best steun hebben. Vaak raken honden in paniek van onweer of vuurwerk. Ik heb mijn eigen honden altijd genegeerd en het ze zelf laten uitzoeken. Dit resulteerde uiteindelijk in een hond die wegvluchtte voor het onweer in plaats van bij mij te komen. Het heeft me vijf dagen gekost om de hond weer te vinden. Als de stress zo hoog is opgelopen dat een hond (bijna) in paniek is, is zijn leervermogen gereduceerd tot het absolute nulpunt. Als hij dan steun komt zoeken geef hem die en zorg dat de stress vermindert. Als uw hond bij vuurwerk naar u toekomt, al hijgend en bibberend, kalmeer hem dan en leer hem vervolgens dat hij bij u in ieder geval minder stress hoeft te vertonen. Veel, heeeeel veel beloning Om honden te laten doen wat wij graag willen dat zij doen, zullen wij de honden vertrouwen moeten geven dat hun gedrag op dat moment ook daadwerkelijk het gewenste gedrag is. En dat betekent dat we heel goed moeten kijken naar wat de hond allemaal doet en waar we hem uiteindelijk voor belonen. Zelf heb ik de voorkeur voor hondensnoepjes, zeker als we vlakbij de hond werken, maar ook de clicker kan heel goed gebruikt worden. U moet zich realiseren dat, volgens het Black-Box Model, u de prikkel verzorgd waar de hond uiteindelijk op zal moeten reageren. U moet zich ook realiseren dat iedere verandering van die prikkel, als u uw hand gaat bewegen, een andere reactie kan gaan geven. Dat moet zelfs als we de hond in een gewenste positie willen manoeuvreren. Hierbij is het wel belangrijk dat de hond de kans krijgt om te leren. Vaak straffen we de honden Een van de eerste dingen die we bekijken als we een hond wat willen gaan leren is of de beloning wel een prikkel is die sterk genoeg is. We noemen de naam van de hond en als hij kijkt krijgt hij zijn beloning. Als hij die lekker genoeg vindt, kunnen we er verder mee aan de slag. Op dit moment bent u echter bezig met de aandachtsoefening. Hij krijgt een beloning voor het naar u kijken. Nu gaat u de zit-oefening doen. U noemt zijn naam weer, hij kijkt en u gaat met het snoepje naar zijn neus. De hond denkt nu ongetwijfeld dat hij dit al kent en zal, net zoals bij de aandachtsoefening, zijn bekkie al open doen. Maar wat nu, dat snoepje krijgt hij niet, dat snoepje beweegt langzaam naar boven. Wat een vreselijke rotstreek eigenlijk. In eerste instantie zal hij er met zijn koppie achteraan gaan. Maar nog steeds krijgt hij het niet, het snoepje gaat nu naar achter. Veel honden kunnen dan het gevoel krijgen dat datgene wat ze doen geen succes oplevert. En als gedrag geen plezierige ervaring oplevert, ga je over tot het volgende gedrag op je voorkeurslijst. Hij gaat happen, of achteruit lopen of zitten. Als hij gaat zitten is het goed, maar veel honden doen nog veel meer. Nu had hij net geleerd dat hij een snoepje kreeg als hij aandacht voor u had, nu leert hij dat u gemene spelletjes met u speelt en hij soms helemaal geen snoepje krijgt. Grote kans dat de hond feller wordt, gefrustreerd raakt en vervolgens misschien zelfs wel afhaakt. De enige manier om dit te voorkomen is iedere keer als de hond een stukje het snoepje volgt, hem hiervoor te belonen. Op deze manier krijgt hij er vertrouwen in dat hij alleen maar uw handbewegingen hoeft te volgen om zijn beloning te krijgen. Voordat hij het gevoel krijgt dat dit niet werkt. En dat gaat bij de ene hond sneller dan bij de andere hond. Dit geldt eigenlijk voor alle oefeningen. Het even blijven zitten: "als je netjes wacht komt er meer". Het blijven liggen, het blijven staan, het blijven kijken, het netjes in de buurt blijven lopen, het regelmatig komen, ook zonder dat je geroepen wordt. En als dit er eenmaal inzit kun je met hele kleine stapjes de tijd tussen het geven van de snoepje opbouwen, tot het moment waarop je eigenlijk alleen nog maar af en toe iets lekkers hoeft te geven. Dit vertrouwen is eigenlijk hetzelfde als het oplopen van een trap. Dat doe je treetje voor treetje. Bij het aanleren van oefeningen bij honden lijkt het vaak wel dat we het eerste treetje heel zorgvuldig nemen en vervolgens maar wat gaan springen in de hoop dat we wat hoger komen. Dat we hierbij dan vaak terugvallen wijten we aan de hond, terwijl die er niets aan kan doen... We kunnen niet sneller dan de hoogte van de tree die de hond aankan.